سند جدید «سیاستها و الزامات تعرفهگذاری ترافیک شبکه و تسهیم درآمد محتوا» در ایران با هدف تنظیم بازار محتوای دیجیتال معرفی شده است. اما این سند با انتقادات جدی مواجه است.
انتقادات کلیدی:
- مداخلهگری و انحصارآفرینی: سیدصادق پژمان، مدیرعامل موسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر، این سند را «مداخلهگر و انحصارآفرین» میداند. او معتقد است حمایتهای دولتی مستقیم میتواند به ایجاد رانت و انحصار در بازار محتوا منجر شود و رقابت سالم را از بین ببرد.
- ابهام در تعریف «محتوای فاخر»: یکی از بزرگترین مشکلات، عدم تعریف دقیق از «محتوای فاخر» است. این ابهام باعث میشود تصمیمگیریها بر اساس «نگاه سلیقهای» باشد، نه شاخصهای عینی مانند نوآوری، تعامل با مخاطب یا سهم بازار.
- اولویتبندی نادرست: به جای تمرکز بر زیرساختهای حقوقی، سند به حمایتهای مستقیم میپردازد. کارشناسان تأکید دارند که تقویت و اجرای مؤثر قوانین کپیرایت باید اولویت اصلی باشد تا خالقان بتوانند از آثار خود محافظت و کسب درآمد کنند.
چرا این مهم است؟
این رویکرد میتواند به تحریف بازار، سرکوب نوآوری و تضعیف کلی صنعت محتوای دیجیتال در ایران منجر شود. در سطح جهانی، اقتصاد خالقان محتوا با تکیه بر حقوق مالکیت فکری قوی، پلتفرمهای باز و رقابتی، و ارزشگذاری محتوا بر اساس بازار، رشد چشمگیری داشته است.
راهکار چیست؟
برای توسعه یک صنعت محتوای دیجیتال پویا و رقابتی در ایران، نیاز به تغییر رویکرد از کنترل به تسهیلگری است. این شامل:
- بازنگری سند با مشورت گسترده با فعالان صنعت.
- تقویت قوانین کپیرایت و مکانیسمهای اجرایی آن.
- تعیین مرزهای روشن برای نقش دولت به عنوان تنظیمگر و تسهیلگر، نه بازیگر بازار.
- پرورش یک اکوسیستم رقابتی و نوآورانه با مشوقهای غیرمستقیم (مانند مشوقهای مالیاتی) و سرمایهگذاری در زیرساختها.
با پذیرش اصول بازار آزاد و حمایت از حقوق خالقان، ایران میتواند از پتانسیل عظیم صنعت محتوای دیجیتال خود بهرهبرداری کند.
