در سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵، تحولات مهمی در زمینه حقوق اختراعات هوش مصنوعی (AI) رخ داده است که نشاندهنده تلاش دفاتر ثبت اختراع و دادگاهها در سراسر جهان برای انطباق با پیشرفتهای سریع این فناوری است:
- راهنماییهای جدید USPTO (فوریه ۲۰۲۴): اداره ثبت اختراع و نشان تجاری ایالات متحده (USPTO) دستورالعملهای جدیدی را برای اختراعات به کمک هوش مصنوعی منتشر کرد. این دستورالعملها تأکید میکنند که اختراعاتی که با کمک هوش مصنوعی ایجاد شدهاند، در صورتی که حداقل یک شخص حقیقی “مشارکت قابل توجهی” در تصور اختراع داشته باشد، قابل ثبت هستند. USPTO در حال حاضر هیچ الزام جدیدی برای افشای استفاده از هوش مصنوعی در درخواستهای ثبت اختراع، فراتر از وظایف افشای موجود، اعمال نمیکند.
- دستورالعملهای CNIPA (دسامبر ۲۰۲۴): اداره ملی مالکیت فکری چین (CNIPA) دستورالعملهایی را برای درخواستهای ثبت اختراع مرتبط با هوش مصنوعی منتشر کرد. این دستورالعملها به صراحت بیان میکنند که مخترع باید یک شخص حقیقی باشد و سیستمهای هوش مصنوعی نمیتوانند به عنوان مخترع نامگذاری شوند.
- پرونده DABUS در سراسر جهان (۲۰۲۴-۲۰۲۵): پرونده مهم DABUS، که در آن یک سیستم هوش مصنوعی به عنوان مخترع نامگذاری شده بود، همچنان در حوزههای قضایی مختلف مورد بررسی قرار گرفت:
- بریتانیا (۲۰۲۴): دادگاه عالی بریتانیا احکام قبلی را تأیید کرد که طبق آن اختراعات تولید شده توسط هوش مصنوعی در صورتی که مخترع انسانی نداشته باشند، قابل ثبت نیستند.
- کانادا (ژوئن ۲۰۲۵): هیئت تجدیدنظر ثبت اختراع کانادا نیز حکم داد که یک سیستم هوش مصنوعی “مخترع” معتبری تحت قوانین ثبت اختراع کانادا نیست.
- ایالات متحده (مارس ۲۰۲۵): دادگاه تجدیدنظر ایالات متحده برای ناحیه کلمبیا، درخواست ثبت حق مؤلف برای یک اثر تولید شده توسط هوش مصنوعی را رد کرد و تأکید کرد که “خالق بودن انسانی” یک الزام اساسی در قانون حق مؤلف ایالات متحده است.
- افزایش ثبت اختراعات هوش مصنوعی: تعداد درخواستهای ثبت اختراع مرتبط با هوش مصنوعی در سالهای اخیر به طور قابل توجهی افزایش یافته است که نشاندهنده اهمیت روزافزون فناوریهای هوش مصنوعی و تلاش شرکتها برای حفاظت از نوآوریهای خود در این حوزه است.
- برنامه اقدام هوش مصنوعی آمریکا (ژوئیه ۲۰۲۵): کاخ سفید “برنامه اقدام هوش مصنوعی آمریکا” را منتشر کرد که بر تسریع نوآوری هوش مصنوعی، ایجاد زیرساختها و رهبری در دیپلماسی بینالمللی هوش مصنوعی تأکید دارد و حفاظت از مالکیت فکری را به عنوان یک رکن کلیدی برجسته میکند.
این تحولات نشان میدهد که در حالی که اکثر نظامهای حقوقی همچنان بر نقش انسان در اختراع تأکید دارند، تلاشهایی برای ایجاد چارچوبهای حقوقی انعطافپذیرتر برای سازگاری با اختراعاتی که به کمک هوش مصنوعی انجام میشوند، در حال انجام است.
