طرح صنعتی برای ثبت باید جدید و اصیل بوده و قبل از تسلیم اظهارنامه، مانند آن طرح به مردم عرضه نشده باشد. از دیگر شرایط ثبت طرح صنعتی مواردی مثل عدم وجود نماد ها و نشان های رسمی، طرح های مخالف نظم عمومی و اخلاق حسنه و .. هستند. می توان ثبت طرح صنعتی را در داخل و حتی خارج از کشور به صورت ملی، منطقه ای و بین المللی ثبت کرد. برای ثبت طرح صنعتی، ارائه اظهارنامه و مدارک لازم و رعایت شرایط قانونی نیز ضروری است.
معرفی شرایط ثبت طرح صنعتی
برای ثبت طرح صنعتی، رعایت شرایط مشخصی ضروری است که مهمترین آنها جدید و اصیل بودن طرح است. همچنین طرح نباید در دسته طرحهای غیرقابل حمایت قرار داشته باشد و اظهارنامه آن نیز باید مطابق مقررات تنظیم و به مرجع ثبت ارائه شود. در ادامه، برخی از موارد و شرایط ضروری را بررسی میکنیم.
جدید بودن طرح صنعتی
طبق ماده 21 طرح صنعتی زمانی قابل ثبت است که جدید و یا اصیل باشد. طرح صنعتی زمانی جدیـد است که از طریق انتشار به طور محسوس و یا از طریق استفاده به هر نحو دیگر قبل از تاریخ تسلیم اظهارنامه یا بر حسب مورد قبل از حق تقدم اظهارنامه برای ثبت در هیچ نقطه ای از جهان برای عموم افشاء نشده باشد. طرح صنعتی جدید با رعایت مفاد ماده 21 قانون، طرحی است که قبل از تسلیم اظهارنامه و یا قبل از تاریخ ادعای حق تقدم، همانند آن به عموم عرضه نشده باشد.
اصیل بودن طرح صنعتی
طرح صنعتی در صورتی اصیل محسوب می شود که به طور مستقل توسط طراح پدید آمده و کپی و تقلید طرح های موجود نباشد، به نحوی که از دید یک کاربر آگاه، متفاوت از طرح هایی باشد که قبلا در اختیار عموم قرار گرفته است.
اظهارنامه ثبت طرح صنعتی
طبق ماده 67، ثبت طرح صنعتی مستلزم تسلیم اظهارنامه به مرجع ثبت است. همچنین طبق ماده 68 اظهارنامه ثبت طرح صنعتی باید در 2 نسخه و در فرم مخصوص (ط – 1) و به زبان فارسی تنظیم شده و پس از ذکر تاریخ، توسط متقاضی یا نماینده قانونی وی امضاء شود.
- تبصره: در صورتی که اسناد ضمیمه اظهارنامه و سایر اسناد مربوط، به زبان دیگری غیر از فارسی باشد، ارائه اصل مدارک مورد نیاز همراه با ترجمه عادی کامل آن ها الزامی است، مع ذلک اگر ترجمه کامل این مدارک برای متقاضی میسر نباشد می تواند خلاصه آن ها را به فارسی ضمیمه نماید. مرجع ثبت در صورت لزوم می تواند در جریان بررسی اظهارنامه، ترجمه رسمی مدارک مذکور را مطالبه کند. چنانچه اصطلاحات فناوری و علمی به کار رفته در اسناد مذکور، معادل فارسی نداشته باشند، ذکر همان اصطلاحات کفایت می کند.
طرح های غیرقابل حمایت
طبق ماده 84 طرح های صنعتی زیر قابل حمایت نیستند.
1- طرح هایی که جدید یا اصیل نباشند؛
2- طرح هایی که تنها در نتیجه عملکرد فنی محصول ایجاد می شوند؛
3- طرح های حاوی نمادها یا نشان های رسمی؛
4- طرح های مخالف نظم عمومی یا اخلاق حسنه.
کاربرد صنعتی طرح صنعتی چیست؟
یکی از شرایط مهم برای برخورداری طرح از حمایت قانونی، قابلیت استفاده و اجرای آن در فرایند تولید است. طرح صنعتی باید به شکلی باشد که بتوان آن را روی یک محصول اجرا و به روش صنعتی بازتولید کرد. در ادامه برخی از کاربردهای این شاخص مهم را بررس میکنیم.
قابلیت اجرای طرح روی محصول
طرح صنعتی باید امکان پیادهسازی روی یک کالای دو بعدی یا سه بعدی را داشته باشد تا بتوان ویژگیهای ظاهری آن را در محصول مورد نظر اجرا کرد.
قابلیت بازتولید به روش صنعتی
طرح باید قابلیت بازتولید در فرایند تولید صنعتی را داشته باشد و صرفا یک ایده یا طرح غیرقابل اجرا نباشد.
مدارک لازم برای ثبت طرح صنعتی
برای ثبت طرح صنعتی، متقاضی باید اظهارنامه و مدارک مورد نیاز را مطابق مقررات به مرجع ثبت ارائه کند. مدارک و اطلاعات مورد نیاز باید به شکل صحیح تهیه شوند تا امکان بررسی اظهارنامه توسط مرجع ثبت فراهم باشد. مدارک مورد نیاز برای ثبت طرح صنعتی شامل موارد زیر میباشد:
- اظهارنامه ثبت طرح صنعتی
- مدارک هویتی متقاضی
- مشخصات طراح
- تصاویر و نمونههای گرافیکی طرح
- مدارک نماینده قانونی، در صورت وجود
- مدارک مربوط به حق تقدم، در صورت ادعای حق تقدم
- ترجمه مدارک در صورت ارائه اسناد به زبان غیر فارسی
مدت اعتبار ثبت طرح صنعتی چقدر است؟
مدت اعتبار ثبت طرح صنعتی از تاریخ تسلیم اظهارنامه آغاز میشود و در صورت پرداخت هزینههای قانونی، امکان تمدید آن وجود دارد. مالک طرح میتواند اعتبار ثبت را در دورههای تعیینشده تمدید کند. پس از پایان هر دوره، برای پرداخت هزینه تمدید مهلت قانونی در نظر گرفته میشود و در صورت پرداخت با تاخیر، جریمه مربوط نیز اعمال خواهد شد.
- مدت اعتبار اولیه ثبت طرح صنعتی: ۵ سال
- تمدید اول: ۵ سال
- تمدید دوم: ۵ سال
- حداکثر مدت اعتبار با دو بار تمدید: ۱۵ سال
مراحل ثبت طرح صنعتی در ایران
ابتدا متقاضی باید در سامانه اینترنتی اداره ثبت طرح های صنعتی اظهارنامه مالیاتی خود را تکمیل کند. سپس کارشناسان سامانه، طرح را از نظر قانونی بررسی می کنند، در این مرحله در صورت رعایت شرایط ابلاغیه و عدم مشکل، ابلاغیه پذیرش صادر می شود. فرد باید به صورت حضوری به اداره ثبت طرح های صنعتی مراجعه کند و ضمن پرداخت هزینه های ثبتی، شماره ثبت طرح صنعتی خود را دریافت کند. طرح مربوطه به نام متقاضی است و به او گواهی ثبت هم اعطا می شود، در این شرایط او حق استفاده انحصاری از طرح ثبت شده را دارد و و میتواند از مزایای ثبت طرح صنعتی بهرهمند شود و آن را برای چاپ در روزنامه رسمی ارسال کند.
گام های ثبت طرح صنعتی در خارج از کشور
ثبت طرح صنعتی برای خارج از کشور به سه روش زیر امکان پذیر است.
1. ثبت ملی
روش ثبت ملی برای طرح صنعتی مانند انجام مراحل کار برای داخل کشور است، با این تفاوت که متقاضی بعد از انتخاب کشور، باید تمام مدارکش را طبق زبان کشوری که انتخاب کرده است ترجمه و به اداره مربوطه جهت بررسی ارسال کند.
2. ثبت منطقه ای
برخی کشور ها نوعی ارتباط با یکدیگر برقرار کردند که به آن معاهده همکاری منطقه ای می گویند. وقتی که فرد متقاضی طرح صنعتی خود را برای یکی از آن کشور های عضو در معاهده ثبت کند، طرح او در دیگر کشور های عضو شده نیز ثبت می گردد و از حمایت آنها نیز بهره می شوند.
3. ثبت بین المللی
در ثبت بین المللی امکان ثبت طرح در یک کشور و برخورداری از حمایت سایر کشور های معاهده امکان پذیر نیست. در این نوع درخواست ثبت بین 1 تا 4 ماه با توجه به تعداد درخواست های سایر متقاضی ها و نوع طرح شما زمان لازم است. افراد در کشورهای عضو موافقت نامه باید تقاضای بین المللی ثبت کنند و آن را برای ارائه به بخش اجرای معاهده در سازمان جهانی مالکیت معنوی ارائه کنند. در این مرحله بعد از ارسال درخواست فرد به کشور متقاضی، مورد حمایت آنجا قرار می گیرد، در صورتی که تقاضای فرد رد شود، او حق اعتراض به این رای را دارد.
نکته: ثبت بین المللی برای کشور های عضو موافقت نامه بین المللی است که متاسفانه کشور ایران در این لیست قرار ندارد.
در پایان؛ مراحل انجام ثبت طرح صنعتی و شرایط لازم آن
از شرایط ثبت طرح صنعتی می توان به مواردی همچون نوین و اصیل بودن، اشاره به ظاهر و شکل کالا، عدم وجود علائم رسمی در آن و رعایت اخلاق حسنه اشاره کرد. برای ثبت این طرح می توان در داخل و خارج از کشور به دو صورت ملی و منطقه ای اقدام کرد که هر یک از آنها مراحل نسبتا متفاوتی دارند که هر یک از آنها مراحل نسبتا متفاوتی دارند و ارائه اظهارنامه و مدارک لازم نیز ضروری است. در این دسته ثبت بین المللی هم وجود دارد که متاسفانه شامل متقاضیان ایرانی نمی شود. پلکان با ارائه خدمات تخصصی در زمینه ثبت طرح صنعتی، از تهیه و تنظیم مدارک تا پیگیری مراحل ثبت، به متقاضیان در این مسیر کمک میکند.
